Możliwość tworzenia tzw. funduszu prewencyjnego przewiduje ustawa z 22 maja 2003 r. o działalności ubezpieczeniowej. Zgodnie z nią zakłady ubezpieczeń mogą przeznaczyć część własnego dochodu (środki w wysokości nieprzekraczającej 1 proc. składki przypisanej na udziale własnym w ostatnim roku obrotowym na finansowanie tzw. działalności prewencyjnej). Składka przypisana na udziale własnym to cała składka należna w danym okresie rozrachunkowym pomniejszona o udział w składce reasekuratora.
Przedsiębiorcy jako beneficjenci mogą pozyskiwać środki zgromadzone w tym funduszu do wykorzystania na różnego rodzaju działalność prewencyjną >patrz ramka. W tym zakresie co do zasady zawierana jest stosowna umowa obejmująca warunki wykorzystania wypłacanych środków.
Kwalifikacji podatkowej otrzymanych przez przedsiębiorców świadczeń związanych z zawarciem umowy prewencyjnej oraz wydatkowaniem pozyskanych kwot należy dokonać ze szczególnym uwzględnieniem przeznaczenia tych środków. Objęty umową prewencyjną zakres przeznaczenia otrzymanych środków może obejmować zarówno zakup środków trwałych, jak i innych wydatków niezaliczanych do tej kategorii.
Przychód, ale zwolniony
Zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy o CIT otrzymana w ramach umowy prewencyjnej kwota środków pieniężnych na zakup środków trwałych stanowi przychód. Wolne od podatku są jednak dotacje, subwencje, dopłaty i inne nieodpłatne świadczenia, otrzymane na pokrycie kosztów albo jako zwrot wydatków związanych z otrzymaniem, zakupem albo wytworzeniem we własnym zakresie środków trwałych lub wartości niematerialnych i prawnych, od których dokonuje się odpisów amortyzacyjnych (art. 17 ust. 1 pkt 21 ustawy o CIT). Tym samym środki pieniężne otrzymane z funduszu prewencyjnego na zakup (wytworzenie lub otrzymanie) środków trwałych stanowią – zgodnie z przepisami ustawy o CIT – przychód wolny od podatku, co potwierdzają organy podatkowe (por. interpretację Izby Skarbowej w Poznaniu z 2 października 2009 r., ILPB3/423-510/09-2/EK, oraz interpretację Izby Skarbowej w Bydgoszczy z 11 lutego 2010 r., ITPB3/423-728/09/MK). Należy jednak pamiętać, że zwolnienie to nie znajdzie zastosowania do otrzymanych środków przeznaczonych na ulepszenie już istniejących środków trwałych.
Co z kosztami
Jeśli natomiast chodzi o koszty uzyskania przychodów, to nie uważa się za nie odpisów z tytułu zużycia środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych dokonywanych według zasad określonych w ustawie o CIT, gdy zostały one zwrócone podatnikowi w jakiejkolwiek formie (art. 16 ust. 1 pkt 48 ustawy o CIT). Odpisy amortyzacyjne od środków trwałych w części, która odpowiada poniesionym wydatkom na nabycie (wytworzenie we własnym zakresie) tych środków trwałych, zwróconym podatnikowi w jakiejkolwiek formie (zwrot wydatków z funduszu prewencyjnego), nie będą zatem stanowiły jego kosztów uzyskania przychodów.
