Natomiast jeżeli powstało już zobowiązanie podatkowe, zaś należność (podatek, zaliczkę) uiścił sam podatnik, to nie można dochodzić zapłaty takiego świadczenia od płatnika. Nie można bowiem oczekiwać dwukrotnej zapłaty tego samego podatku (zaliczki na już zapłacony podatek). Zapłata podatku nie jest jednak przeszkodą do wydania przez organ podatkowy decyzji w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej płatnika z tytułu niepobrania i niewpłacenia w należnej wysokości podatku lub zaliczek na podatek. Decyzja taka w pierwszej kolejności potwierdza tylko wysokość należności z tytułu niepobranego lub pobranego, a niewpłaconego podatku i jest podstawą do ewentualnego dochodzenia tych należności, ale jedynie ?w sytuacji, gdy nie zostały one wcześniej uiszczone.
Brak winy
Artykuł 30 § 5 o.p. stanowi, że przepisów o odpowiedzialności płatnika nie stosuje się, jeżeli odrębne przepisy stanowią inaczej albo jeżeli podatek nie został pobrany z winy podatnika. W tych przypadkach organ podatkowy wydaje decyzję ?o odpowiedzialności podatnika. Przepis ten nie określa rodzaju winy, która uwalniałaby płatnika od odpowiedzialności. Dlatego też, trzeba przyjąć, że uwalnia płatnika od odpowiedzialności zawinienie podatnika w każdej postaci: zarówno wina umyślna w postaci zamiaru bezpośredniego i zamiaru ewentualnego, jak i wina nieumyślna w postaci lekkomyślności albo niedbalstwa. Tym samym płatnik nie ponosi odpowiedzialności, jeśli podatnik przedstawia mu celowo nieprawdziwe okoliczności, ?a także jeśli podatnik nieumyślnie podał inne dane niż istniejące w rzeczywistości. Stanowisko to potwierdzają organy podatkowe. Przykładowo bank nie ponosi odpowiedzialności za niepobrane zaliczki na podatek dochodowy od świadczeń wypłaconych w okresie, gdy nie posiadał wiedzy na temat emerytalno-rentowego charakteru świadczenia, które wpływa na konto klienta banku. Nie ponosi więc odpowiedzialności do dnia, ?w którym o takim charakterze świadczenia poinformował klient, składając stosowne oświadczenie lub przedkładając dokumenty dotyczące tego świadczenia. Stanowisko to potwierdziła Izba Skarbowa ?w Łodzi w piśmie z 22 sierpnia 2012 r. (IPTPB1/415-316/12-2/DS).
Sankcje karne skarbowe
Oprócz odpowiedzialności na podstawie przepisów ordynacji podatkowej płatnik, który nie pobiera podatku albo pobiera go w kwocie niższej niż należna, podlega karze na podstawie art. 78 kodeksu karnego skarbowego (dalej: k.k.s.). Zgodnie z art. 78 k.k.s. płatnik, który nie pobiera podatku albo pobiera go w kwocie niższej od należnej, podlega karze grzywny do 720 stawek dziennych albo karze pozbawienia wolności do lat 2, albo obu tym karom łącznie. Jeżeli kwota niepobranego podatku jest małej wartości (czyli wartości, która w czasie popełnienia czynu zabronionego nie przekracza dwustukrotnej wysokości minimalnego wynagrodzenia; obecnie jest to 1680 zł brutto, czyli kwota niepobranego podatku nie przekracza 336 000 zł), sprawca podlega karze grzywny do 720 stawek dziennych. Zgodnie z art. 77 k.k.s. karalne jest również niewpłacenie w terminie pobranego przez płatnika podatku na rachunek organu podatkowego.
Trzeba kogoś wskazać
Zgodnie z art. 31 o.p. osoby prawne oraz jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, będące płatnikami lub inkasentami, są obowiązane wyznaczyć osoby, do których obowiązków należy obliczanie i pobieranie podatków oraz terminowe wpłacanie organowi podatkowemu pobranych kwot, a także zgłosić właściwemu miejscowo organowi podatkowemu imiona, nazwiska i adresy tych osób. Zgłoszenia należy dokonać w terminie wyznaczonym do dokonania pierwszej wpłaty, a w razie zmiany osoby wyznaczonej – w terminie 14 dni od dnia, w którym wyznaczono inną osobę. Osoba wyznaczona do wykonywania czynności związanych z poborem podatków nie jest płatnikiem ani inkasentem (wyrok NSA z 5 października 1994 r., Sa/GD 1726/94).
Odpowiedzialność publicznoprawną za prawidłowy pobór podatków ponosi na ogólnych zasadach płatnik ?i inkasent, którymi na gruncie analizowanego przepisu są osoby prawne i jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej. Osoba wyznaczona do poboru podatków ?w przypadku nienależytego wywiązywania się z tych obowiązków podlega odpowiedzialności pracowniczej (pracownik danej jednostki) lub wynikającej z umowy. Dochodzenie ewentualnych roszczeń przez płatnika wobec osoby wyznaczonej, która nie dopełniła obowiązków związanych ?z poborem podatku, może się odbywać na podstawie przepisów kodeksu pracy lub kodeksu cywilnego.
Płatnik lub inkasent, który nie wyznacza w wymaganym terminie osoby, do której obowiązków należy obliczanie ?i pobieranie podatków oraz terminowe wpłacanie ich organowi podatkowemu, lub nie zgłasza właściwemu miejscowo organowi podatkowemu wymaganych danych takiej osoby, podlega karze grzywny za wykroczenie skarbowe (art. 79 k.k.s.).
