Jest angaż, choć nie ma firmy

[b]Pracownica przebywa na urlopie wychowawczym, udzielonym na jej pisemny wniosek. W międzyczasie pracodawca zlikwidował firmę i nie poinformował o tym podwładnej. Nie ma z nim żadnego kontaktu i nikt nie wie, kiedy dokładnie zakład został zlikwidowany, a pracownica nie jest wyrejestrowana z ZUS. Jak sobie z tym poradzić? [/b]– pyta czytelnik.

Urlop wychowawczy przysługuje pracownikowi – zarówno matce, jak i ojcu dziecka – pozostającemu w stosunku pracy co najmniej sześć miesięcy. Ma służyć wychowaniu potomka i sprawowaniu nad nim osobistej opieki. Ustanawia go art. 186 [link=http://www.rp.pl/aktyprawne/akty/akt.spr;jsessionid=B5E347C50E4D2860978BAD3D891C7A48?n=1&id=76037&wid=337521]kodeksu pracy[/link].

[srodtytul]Bez żadnej wiadomości[/srodtytul]

Nie dziwi to, że pracownica nie wiedziała, co działo się z firmą, bo jej nieobecność może trwać nawet trzy lata. A w takim okresie niejeden zakład przeżywa duże zmiany. Zastanawiające jest jednak, że nikt z załogi nie poinformował jej o losach przedsiębiorstwa, chyba że była jego jedynym pracownikiem.

Nawet brak aktywności kolegów czy pracodawcy nie oznacza, że podczas pobytu na urlopie wychowawczym tę osobę przestaje wiązać z firmą stosunek pracy. Trwa on nadal, nawet podczas kilkuletniej opieki nad dzieckiem.

Jeśli jednak dochodzi do radykalnych zmian, pracodawca powinien podjąć określone działania, np. związane ze złożeniem wniosku do sądu o ogłoszenie upadłości firmy, wyrejestrowaniem działalności czy wypowiedzeniem pracownikom angaży.

W razie likwidacji zakładu nie musi obawiać się takiego kroku wobec żadnego zatrudnionego. Zgodnie bowiem z art. 411 k.p. przy ogłoszeniu upadłości lub likwidacji firmy przestają działać gwarancje trwałości stosunku pracy na podstawie kodeksu pracy i przepisów szczególnych.

[srodtytul]Zwinięte żagle[/srodtytul]

Powód niewiedzy pracownicy o losie zakładu może wynikać także z tego, że przedsiębiorca go porzucił. Jeśli tak się stało, to ruch należy do matki. Dzięki art. 8a [link=http://www.rp.pl/aktyprawne/akty/akt.spr;jsessionid=000484183E90B19C7E3163669614C2C6?id=183265]ustawy z 13 lipca 2006 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy (DzU nr 158, poz. 1121 ze zm.)[/link] może ona domagać się uregulowania swojej sytuacji.

Określa on przypadek niewypłacalności pracodawcy i faktycznego zaprzestania działalności, gdy trwało to dłużej niż dwa miesiące. Zapewne w jej wypadku chodzi już tylko o rozwiązanie umowy o pracę i uzyskanie świadectwa pracy.

Jeśli jednak pracodawca zalega jeszcze wobec niej i innych podwładnych z rozliczeniem finansowym, muszą złożyć wniosek o wypłatę pieniędzy do Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, właściwego ze względu na siedzibę firmy.

W nim uprawdopodobniają, że pozostawali w stosunku pracy z tym pracodawcą i że jest on niewypłacalny, oraz przedstawiają dowody na to, że złożono wniosek o ogłoszenie upadłości. Składają także oświadczenia o rodzaju niezaspokojonych roszczeń pracowniczych i ich wysokości, pod rygorem odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania.

[srodtytul]Co z ZUS [/srodtytul]

Urlop wychowawczy to dla ZUS okres przerwy w opłacaniu składek społecznych z tytułu stosunku pracy, choć taka osoba nadal podlega ubezpieczeniom.

Skoro przebywająca na urlopie wychowawczym ma wątpliwości, czy pracodawca dopełnił ZUS-owskich formalności, powinna wystąpić do oddziału o informację, czy płatnik z urlopu wychowawczego wykazywał za nią składki i czy nadal podlega ubezpieczeniom. Nie ma kłopotu, gdy ZUS poinformuje, że składki były wykazywane. Gorzej, gdy płatnik ich nie wykazywał.

Wówczas powinna wystąpić do ZUS o wydanie decyzji w tym zakresie i przedstawić swoje dokumenty, czyli umowę o pracę, pisemny wniosek o urlop wychowawczy przyjęty przez pracodawcę. Wykazuje też, że nie dotarło do niej żadne oświadczenie woli szefa o rozwiązaniu z nią angażu wskutek likwidacji firmy.

Jeśli ZUS przyjmie te argumenty, powinien za urlopowiczkę złożyć dokumenty i uznać ją za nadal podlegającą ubezpieczeniom. Jeśli otrzyma decyzję, że nie podlega ubezpieczeniom z urlopu, może wnieść od niej odwołanie do sądu. Wówczas tam przedstawi wszelkie dowody świadczące o udzielonym jej urlopie. Jeżeli sprawa zakończy się dla niej pozytywnie, ZUS traktuje ją jako osobę na urlopie wychowawczym.

[ramka][b]Jakie składki podczas opieki [/b]

Przebywający na urlopach wychowawczych podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym (ale nie chorobowemu i wypadkowemu) tylko wówczas, gdy nie mają ustalonego prawa do emerytury lub renty oraz innych tytułów wywołujących obowiązek ubezpieczeń społecznych.

Przesądza o tym art. 9 ust. 6 [link=http://www.rp.pl/aktyprawne/akty/akt.spr?id=333804]ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (DzU z 2009 r. nr 205, poz. 1585 ze zm.)[/link]. Do końca 2011 r. podstawę wymiaru tych składek z racji przebywania na wychowawczym stanowi minimalne wynagrodzenie za pracę w danym roku kalendarzowym.

Tak wynika z art. 16 [link=http://www.rp.pl/aktyprawne/akty/akt.spr;jsessionid=A38D37613A06F662107F37A74E8FBF83?id=294736]ustawy z 6 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw (DzU nr 237, poz. 1654)[/link].

Składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe za przebywającego na urlopie wychowawczym w całości finansuje budżet państwa. Pracodawca, jako płatnik składek, tylko je nalicza i wykazuje w raporcie ZUS RCA z kodem 12 11 xx oraz w odpowiednich miejscach ZUS DRA.