Gdy zlecasz pracę na zastępstwo, wystarczy aneks do angażu

Decydując się na podpisanie właściwej umowy na zastępstwo, strony muszą rozwiązać dotychczasowy stosunek pracy. Nie opłaca się to jednak, gdy jest on bezterminowy.

[b]Kierowniczka działu przebywa na długim zwolnieniu lekarskim. W czasie nieobecności jej obowiązki przejęła dotychczasowa podwładna zatrudniona w firmie bezterminowo. Pracodawca nie zawarł z nią jednak umowy na zastępstwo. W formie pisemnej oświadczył tylko, że nieformalna zastępczyni do powrotu kierowniczki przejmuje jej stanowisko pracy i dostaje wyższe uposażenie. Za kilka tygodni szefowa wraca do firmy, a jej zastępczyni twierdzi, że pracodawca nie może jej odebrać funkcji kierowniczej i wynagrodzenia, które za nią przysługuje, bo w czasie pełnienia zastępstwa osiągnęła wiek przedemerytalny i prawo chroni ją przed zwolnieniem oraz wypowiedzeniem warunków pracy i płacy. Czy ma rację?[/b]

O rodzaju umowy świadczy treść, a nie jej nazwa. Niewykluczone, że porozumienie o pracy w zastępstwie będzie traktowane jak umowa na zastępstwo.

[ramka][b]Przykład[/b]

Pracownik idzie na dłuższe zwolnienie. Na ten czas firma znalazła zastępcę. Jest to jeden z pracowników firmy zatrudniony na pół etatu. Pracodawca podpisał z nim porozumienie, określając w nim, że dotychczasowy półetatowiec będzie dodatkowo pracował na stanowisku nieobecnego. Choć strony nie określiły tego szczegółowo, podpisane porozumienie można uznać za umowę o pracę na zastępstwo.[/ramka]

Ważne jednak, aby złożone przez strony oświadczenia woli były zgodne z zasadami współżycia społecznego i ustalonymi zwyczajami. Dlatego w umowach należy badać, jaki był zgodny zamiar stron i cel umowy. Nie należy opierać się na dosłownym brzmieniu takiego kontraktu. Wynika tak z art. 65 kodeksu cywilnego w związku z art. 300 [link=http://aktyprawne.rp.pl/aktyprawne/akty/akt.spr?id=76037]kodeksu pracy[/mail].

Wszystko wskazuje na to, że w sytuacji opisywanej przez czytelnika zabrakło tych elementów. Dlaczego? Prawdopodobnie zatrudniona zgodziła się na zastępstwo, ale nie chciała podpisywać w tym celu właściwej umowy, ponieważ:

- musiałaby rozwiązać dotychczasowy stosunek pracy, zawarty na czas nieokreślony na poczet umowy terminowej,

- nowa, terminowa umowa o pracę nie daje gwarancji dłuższego zatrudnienia i tym samym ochrony przed zwolnieniem.

Zatem złożone przez strony oświadczenia lub zawarte między nimi porozumienie jest jedynie aneksem do umowy o pracę. Zmienia on wynagrodzenie i stanowisko na czas określony, nie modyfikując pozostałych warunków umowy. Gdy nie będzie potrzebne zastępstwo, zatrudniony wróci na dotychczasowe stanowisko i tym samym utraci prawo do wyższego uposażenia.

[srodtytul]Nie zawsze ochrona[/srodtytul]

Czytelnik pyta, kiedy dokładnie nieformalny zastępca wróci do macierzystych warunków pracy. Wszystko zależy od tego, w jaki sposób w aneksie strony określiły termin pracy zastępczej. Jeżeli wpisały, że pracownik pełni funkcję p.o. kierownika działu do powrotu nieobecnego i do tego czasu korzysta z wyższego wynagrodzenia, to te profity kończą się z chwilą, gdy właściwy kierownik skończy zwolnienie lekarskie. Inaczej będzie, gdy w umowie podano konkretny termin. Wówczas korzystniejsze warunki pracy zatrudniony zachowuje, aż upłynie ta data.

Można je jednak wypowiedzieć wcześniej, zachowując ustawowe okresy wypowiedzenia. Niestety, u powołanej na nieformalne zastępstwo pracownicy czytelnika takiej możliwości nie ma ze względu na ochronę przedemerytalną. Zgodnie bowiem z art. 39 k.p. pracodawcy nie wolno wypowiedzieć warunków pracy i płacy osobie, której brakuje cztery lata do osiągnięcia wieku emerytalnego, jeżeli okres zatrudnienia umożliwia jej uzyskanie prawa do emerytury z osiągnięciem tego wieku.

[srodtytul]Lepiej sprecyzować [/srodtytul]

Właściwa umowa na zastępstwo to specyficzny rodzaj terminowego, etatowego zatrudnienia. Podpisujemy ją, gdy pracownika nie ma w firmie, a jego nieobecność jest usprawiedliwiona.

Podobnie jak w aneksie do umowy o pracę koniec takiego angażu określamy dwojako. Wskazujemy dokładny termin albo określamy go, ogólnie podając, że umowa rozwiąże się z chwilą powrotu osoby nieobecnej. Nawet gdy pracodawca wybierze tę drugą formę a osoba zastępowana będzie chciała wcześniej wrócić do firmy, to i tak umowa na zastępstwo rozwiąże się z chwilą powrotu zastępowanego. Zastępcy nie będą przysługiwały żadne roszczenia z tytułu dalszego zatrudnienia.

[ramka][b]Komentuje Roch Pałubicki, prawnik w kancelarii Sołtysiński, Kawecki & Szlęzak [/b]