Rz: Kiedy po zmianie pracodawcy nie trzeba wykonywać wstępnych badań lekarskich?
Katarzyna Dulewicz: Aby nowy pracodawca mógł zrezygnować ze wstępnych badań lekarskich, muszą być spełnione dwa warunki. Przede wszystkim pracownik musi rozpocząć pracę w ciągu 30 dni od rozwiązania albo wygaśnięcia poprzedniego stosunku pracy. Drugim warunkiem jest to, aby u nowego pracodawcy wykonywał pracę na tym samym stanowisku lub na stanowisku o takich samych warunkach pracy. Dodatkowo pracownik musi przedstawić aktualne orzeczenie lekarskie stwierdzające brak przeciwwskazań do pracy w określonych warunkach. Nowy pracodawca może sprawdzić, czy pracownik zachował 30-dniowy termin, posługując się w tym celu świadectwem pracy.
Skierowanie ma być wydawane w dwóch egzemplarzach, z których jeden otrzyma osoba kierowana na badania. Tak stanowi nowo dodany ust. 1a w § 4 rozporządzenia. Jak go rozumieć – czy ten egzemplarz otrzyma pracownik do swojego domowego archiwum, czy zostawi go u lekarza?
Pracownik otrzyma od pracodawcy tylko jeden egzemplarz skierowania i tak jak dotychczas pozostawi je u lekarza medycyny pracy. W tym zakresie nic się nie zmieni. Z kolei drugi egzemplarz pracodawca przechowa u siebie, co jest nowością. Wydaje się, że lepszym rozwiązaniem byłoby wydawanie trzech oryginalnych wersji skierowania, z których jedna pozostawałaby u pracownika. W ten sposób zatrudniony mógłby zgłosić się do nowego pracodawcy, dysponując kompletem niezbędnych dokumentów.
Jak w takiej sytuacji nowy pracodawca ma zweryfikować, czy warunki pracy odpowiadają tym, jakie występowały w poprzednim zatrudnieniu?
Samo orzeczenie o zdolności do pracy nic nie mówi o warunkach i szkodliwych czynnikach, jakie występują na danym stanowisku. Dlatego weryfikacja może nastąpić tylko na podstawie skierowania na badania lekarskie, które było podstawą do wydania aktualnego orzeczenia. Nowe przepisy nie wprowadzają żadnego trybu, w jakim nowy pracodawca mógłby zapoznać się z treścią skierowania. Nowy pracodawca może skontaktować się z poprzednim zakładem pracy i poprosić o przekazanie odpisu skierowania albo przynajmniej wskazanie warunków, jakie występowały na poprzednim stanowisku. Alternatywnie z taką prośbą może wystąpić sam pracownik. Może on też wykonać kserokopię skierowania, zanim uda się na badania lekarskie i zostawi dokument u lekarza, jednak taki sposób budzi wątpliwości z dwóch powodów. Po pierwsze, pracownik musiałby być wyjątkowo zapobiegliwy i rozpoczynając pracę, myśleć już o kolejnym zatrudnieniu. Po drugie, nowy pracodawca musiałby polegać tylko na kserokopii dokumentu. Nie wiadomo, jak w takiej sytuacji zareagowałby inspektor pracy przeprowadzający kontrolę. Mógłby nie uznać takiego dokumentu i nakazać przeprowadzenie niezbędnych badań. Zdecydowanie powinno się tę kwestię poprawić w kolejnej wersji rozporządzenia i np. dopuścić bazowanie na kserokopii skierowania poświadczonej przez poprzedniego pracodawcę.
Czy skierowanie na badanie wydane po 1 kwietnia br. należy przechowywać w dokumentacji pracowniczej?
Taki prawdopodobnie był zamysł ustawodawcy. Choć i w tym przypadku przepisy są niedoskonałe. Rozporządzenie wykonawcze nie podpowiada, gdzie i w jakiej formie pracodawca ma przechowywać swój egzemplarz skierowania. Naturalnym miejscem wydają się być akta osobowe zatrudnionego. Rozporządzenie w sprawie prowadzenia akt osobowych odwołuje się jednak tylko do orzeczeń lekarskich wydanych w związku z przeprowadzonymi badaniami okresowymi i kontrolnymi. Nie wspomina o skierowaniu. Mimo to wydaje się, że teczka pracownika jest najlepszym miejscem do jego przechowywania.
Czy pracownik dostanie dwa orzeczenia do ręki, z których jedno zostawi w kadrach?
Tak.
W tym zakresie zmiana przepisów ma charakter jedynie redakcyjny i nie spowoduje zmiany praktyki. Po przeprowadzeniu badań lekarz wyda pracownikowi dwa orzeczenia lekarskie, z których jedno pracownik musi przekazać pracodawcy. Drugie zachowa dla siebie. Do tej pory pracownicy nie zawsze dbali o to, aby orzeczenie przechowywać w bezpiecznym miejscu. Najczęściej nie było im ono do niczego potrzebne. Po 1 kwietnia powinno się to zmienić i pracownicy powinni przykładać większą wagę do tego, aby zachować orzeczenie lekarskie. Będzie ono niezbędne do tego, aby nowy pracodawca mógł zrezygnować z przeprowadzania wstępnych badań.
—rozmawiała Anna Abramowska
